ASTIMDA FENO'NUN KLİNİK KULLANIMI

Astımda solunum yoluyla atılan NO'nun yorumlanması

Amerikan Toraks Derneği Klinik Uygulama Kılavuzunda FeNO'nun yorumlanması için daha basit bir yöntem önerilmiştir:

• Yetişkinlerde 25 ppb'den düşük ve 12 yaşından küçük çocuklarda 20 ppb'den düşük FeNO değeri, eozinofilik hava yolu iltihabının olmadığını gösterir.
• Yetişkinlerde 50 ppb'den, çocuklarda ise 35 ppb'den yüksek FeNO değeri, eozinofilik hava yolu iltihabını düşündürür.
• Yetişkinlerde 25 ile 50 ppb (çocuklarda 20 ile 35 ppb) arasındaki FeNO değerleri, klinik durum dikkate alınarak dikkatle yorumlanmalıdır.
• FeNO'da %20'den fazla bir değişim ve daha önce stabil olan bir seviyeden 25 ppb'den (çocuklarda 20 ppb) fazla bir artış, eozinofilik hava yolu iltihabının arttığını düşündürür, ancak bireyler arasında geniş farklılıklar vardır.
• 50 ppb'nin üzerindeki değerler için FeNO'da %20'den fazla veya 50 ppb'nin altındaki değerler için 10 ppb'den fazla bir düşüş klinik açıdan önemli olabilir.

Astımın teşhisi ve karakterizasyonu

Küresel Astım Girişimi, FeNO'nun astım teşhisinde kullanılmasını önermemektedir; çünkü FeNO, eozinofilik olmayan astımda yüksek olmayabilir ve eozinofilik bronşit veya alerjik rinit gibi astım dışındaki hastalıklarda da yüksek olabilir.

terapiye yönelik bir rehber olarak

Uluslararası kılavuzlar, astım kontrol tedavisinin başlatılması ve ayarlanmasında diğer değerlendirmelere (örneğin, klinik bakım, anketler) ek olarak FeNO düzeylerinin kullanılmasını önermektedir.

Klinik araştırmalarda kullanımı

Solunum yoluyla atılan nitrik oksit, klinik araştırmalarda önemli bir role sahiptir ve astım ataklarına neden olan faktörler, astım ilaçlarının etki mekanizmaları ve yerleri gibi konulardaki anlayışımızı genişletmeye yardımcı olması muhtemeldir.

DİĞER SOLUNUM YOLU HASTALIKLARINDA KULLANIMI

Bronşektazi ve kistik fibrozis

Kistik fibrozlu (KF) çocuklarda FeNO düzeyleri, uygun şekilde eşleştirilmiş kontrol gruplarına göre daha düşüktür. Buna karşılık, bir çalışmada KF dışı bronşektazi hastalarında FeNO düzeylerinin yüksek olduğu ve bu düzeylerin göğüs BT'sinde görünen anormallik derecesiyle ilişkili olduğu bulunmuştur.

İnterstisyel akciğer hastalığı ve sarkoidoz

Skleroderma hastaları üzerinde yapılan bir çalışmada, interstisyel akciğer hastalığı (İAH) olan hastalarda İAH olmayanlara kıyasla daha yüksek solunum yolu NO seviyeleri gözlemlenirken, başka bir çalışmada bunun tam tersi bulunmuştur. Sarkoidozlu 52 hasta üzerinde yapılan bir çalışmada, ortalama FeNO değeri 6,8 ppb olarak bulunmuştur; bu değer, astım iltihabını belirtmek için kullanılan 25 ppb'lik eşik değerinden önemli ölçüde daha düşüktür.

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı

FE_NOStabil KOAH'ta FeNO seviyeleri minimal düzeyde yükselir, ancak daha şiddetli hastalıkta ve alevlenmeler sırasında artabilir. Aktif sigara içenlerde FeNO seviyeleri yaklaşık %70 daha düşüktür. KOAH'lı hastalarda FeNO seviyeleri, geri dönüşümlü hava yolu tıkanıklığının varlığını belirlemede ve glukokortikoid yanıtını saptamada yararlı olabilir, ancak bu büyük randomize çalışmalarda değerlendirilmemiştir.

Öksürük varyantı astımı

FENO, kronik öksürüğü olan hastalarda öksürük varyantlı astım (CVA) tanısını tahmin etmede orta düzeyde tanısal doğruluğa sahiptir. 13 çalışmanın (2019 hasta) sistematik bir incelemesinde, FENO için optimal eşik değer aralığı 30 ila 40 ppb olarak belirlenmiştir (iki çalışmada daha düşük değerler kaydedilmiş olsa da) ve eğri altındaki toplam alan 0,87 ( %95 güven aralığı, 0,83-0,89) olarak bulunmuştur. Özgüllük, duyarlılıktan daha yüksek ve daha tutarlıydı.

Astım dışı eozinofilik bronşit

Astım dışı eozinofilik bronşit (NAEB) hastalarında, balgam eozinofilleri ve FENO düzeyleri astım hastalarındakine benzer bir aralıkta artmaktadır. NAEB'ye bağlı kronik öksürüğü olan hastalarda yapılan dört çalışmanın (390 hasta) sistematik bir incelemesinde, optimal FENO eşik değerleri 22,5 ila 31,7 ppb olarak bulunmuştur. Tahmini duyarlılık 0,72 (%95 CI 0,62-0,80) ve tahmini özgüllük 0,83 (%95 CI 0,73-0,90) olarak hesaplanmıştır. Bu nedenle, FENO, NAEB'yi dışlamaktan ziyade doğrulamak için daha faydalıdır.

Üst solunum yolu enfeksiyonları

Akciğer hastalığı bulunmayan hastalar üzerinde yapılan bir çalışmada, viral üst solunum yolu enfeksiyonlarının FENO'da artışa neden olduğu gözlemlenmiştir.

Pulmoner hipertansiyon

NO, pulmoner arteriyel hipertansiyonun (PAH) patofizyolojik bir aracısı olarak iyi bilinmektedir. Vazodilasyona ek olarak, NO endotel hücre proliferasyonunu ve anjiyogenezi düzenler ve genel vasküler sağlığı korur. İlginç bir şekilde, PAH hastalarında FENO değerleri düşüktür.

FENO'nun prognostik bir öneme sahip olduğu da görülmektedir; tedaviyle (kalsiyum kanal blokerleri, epoprostenol, treprostinil) FENO seviyesinde artış görülen hastalarda, artış görülmeyenlere kıyasla hayatta kalma oranı daha yüksektir. Bu nedenle, PAH hastalarında düşük FENO seviyeleri ve etkili tedavilerle görülen iyileşme, bu hastalık için umut vadeden bir biyomarker olabileceğini düşündürmektedir.

Birincil siliyer disfonksiyonu

Primer siliyer disfonksiyon (PCD) hastalarında nazal NO seviyesi çok düşüktür veya hiç yoktur. PCD şüphesi olan hastalarda PCD taraması için nazal NO kullanımına ilişkin ayrı bir konu ele alınmıştır.

Diğer koşullar

Akciğer hipertansiyonuna ek olarak, düşük FENO seviyeleriyle ilişkili diğer durumlar arasında hipotermi ve bronkopulmoner displazi ile alkol, tütün, kafein ve diğer ilaçların kullanımı yer almaktadır.